Söz, şiirdi!..

“Önce söz vardı” der dört incilden Yuhanna

ve devam ediyorum: “Söz, şiirdi.”

Evet söz, şiirdi. Hâlâ söz, şiir. İnsan beyni evrimsel süreçte ne kadar soyut düşünebilmeyi başardıysa o kadar gelişti, diğer hayvanlardan ayrışarak “dil”i yarattı. Dilin en ileri, en gelişmiş, en soyut hâli ise şüphesiz şiir… Dolayısıyla tanrı gibi devasa bir soyutluğu yaratmak için gereken zeka düzeyi, soyut düşünme kapasitesiyle doğru orantılı. İşte tam da bu nedenle, tanrıyı yaratmadan önce en gelişmiş soyut düşünebilme galaksisine ulaşmak için şiir gemisi kullanıldı.

Tavuk mu yumurtadan, yumurta mı tavuktan?..

Şiir sayesinde en ileri zeka düzeyine ulaşıldıysa ve şiir sayesinde gerekli soyut düşünebilme yetisi kazanıldıysa; şiir mi tanrıyı yarattı yoksa tanrı mı şiiri… Aslında şüphesiz her ikisini de insan yarattı. İnsan zekası, mitolojiler ve masallar ve tanrılar yarattı. İnsan zekası, iletişim şekilleri ve diller ve şiirler yarattı. Ancak tüm bu evrim sürecinde ulaşılan en ileri soyut düşünme şekli olarak karşımıza şiir çıkıyor. Dolayısıyla öncelik tartışmasında şiir ile diğer tüm büyük soyut düşünceleri karşılıklı tartışmamız gerekiyor.

Tanrı mı şiirden, şiir mi tanrıdan…

Ya da tanrı mı büyüktür, şiir mi?..

Aslında bu tartışma hem bir totoloji hem de paradoks… Zira mitolojik yaratımların hiçbiri şiirden bağımsız gelişmediği gibi şiir de tüm diğer soyut düşüncelerden bağımsız gelişmedi. Bir öncelik tespiti çok güç. Homeros, önce şairdir dersek; tüm Antik Yunan değerlerini ve mitolojisini Homeros’un şiirlerinden çıkarabiliriz. Hatta Homeros’u da bir şair olarak o şiirlerden çıkarabiliriz. Yani ki şiir, mitolojik tanrılardan da şair Homeros’tan da büyüktür.

Binlerce yıllık insan evrimini de aynı akıl yürütmeyle şiirden çıkan soyut düşüncelere dayandırabiliriz. Dil ya da başka bir insana özgü değer değil, doğrudan doğruya şiir, tüm insan yaratımı soyut düşüncelerin merkezidir ve hepsinden büyüktür. Yani ki soyut düşünme kapasitesinin en ileri yaratıcılık görünümlerinden biri tanrıdır ama şiir, sınırları bu imgeden de büyük bir soyutlukta ve sınırsızlıktadır.